Image and video hosting by TinyPic
   نظریه سیستم ها-بخش چهارم: چند مثال از تقلیل گرایی و کل گرایی   

۴- بسیاری از ما با افزایش فشار کار، ساعات کاری خود را افزایش داده و ساعات خواب را کم می کنیم و بسیاری از برنامه های تفریحی را معوق می کنیم. اگر در این موقعیت همسرمان از ما بخواهد که یک روز را تعطیل کنیم به شدت مخالفت می کنیم. حتما برای شما هم اتفاق افتاده است که در این گیر و دار مریض شده اید و در رخت خواب افتاده اید. به حساب خودتان تمام کارهایتان هم خراب شده است. وقتی بعد از مریضی دوباره به سر کار می روید می بینید خیلی از مسائل خود بخود حل شده است. یعنی در واقع شما کاره ای نبودید!!! از طرفی با تاخیر در کارها خیلی اتفاق بدی هم نیفتاده است. بنابراین نگرانی شما اشتباه بوده و فشار بیش از حد به خودتان دلیلی نداشته است! یعنی می توانستید به جای آن مدت مریضی در رختخواب، کنار خانواده باشید یا به سفر بروید. خلاصه اینکه فشار بیش از حد به سیستم نتیجه معکوس می دهد.

 

۵- در جریان زلزله بم، جمعیت بم قبل از زلزله 90000 نفر بود و بعد از زلزله با کشته شدن بیش از 40000 نفر، جمعیت بم 100000 نفر بود! علت آن سیل مهاجرت مردم شهر های مختلف  و حتی کشور های حاشیه ای مثل پاکستان و افغانستان بود. با آنکه کمک های دولت چند برابر ظرفیت تخمینی اولیه بود، اما همچنان مشکلات بسیار عدیده ای در کمک رسانی وجود داشت. بحران از یک شهر کوچک و نسبتا دور افتاده در جنوب ایران به یک بحران منطقه ای در خاور میانه تبدیل شده بود و اگر تحت کنترل قرار نمی گرفت دامنه آن فراتر می رفت. می توان گفت یکی از روش های کنترل آن، کم شدن نرخ کمک های ارسالی و کاهش توجه رسانه ای به آن بود.

خصوصیات بالا، یعنی واکنش های سیستم کلی به عمل شما و نحوه تفسیر سیستم از کارکرد شما در آن، فیدبک جبرانی  (Compensating Feedback) نامیده می شود. پیتر سنگه از پیشتازان نظریه سازمانهای یادگیرنده در کتاب معروفش به نام پنجمین فرمان می گوید:

"عمل چشم بسته هر اندازه سخت، واکنشی سخت تر و بدتر از طرف سیستم را سبب می شود"

در ادبیات ما نیز این مسئله کشف شده است و به شکل های مختلف مطرح شده است. مثلا: 

  سخت میگیرد جهان بر مردمان سخت گیر

 

حافظ می فرماید:

دولت آن است که بی خون دل آید به کنار

ورنه با سعی و عمل باغ جنان این همه نیست.

 

حافظ در جایی دیگر به زیبایی تمام تر می فرماید:

بشنو این نکته که خود را ز غم آزاد کنی
خون خوری گر طلب روزی ننهاده کنی

 

لینک